Stara Pralnia to niezwykła przestrzeń działająca przy klasztorze Braci Mniejszych – Franciszkanów w parafii Chrystusa Króla w Olsztynie. Mieści się w dawnym, nieużywanym pomieszczeniu klasztornym, które dzięki wspólnej pracy braci, wolontariuszy i mieszkańców Zatorza zostało odnowione i przemienione w ekopracownię – miejsce spotkań, tworzenia i budowania wspólnoty.
Nie jest to zwykła pracownia artystyczna. To żywy organizm wspólnoty, w której sztuka, ekologia i duchowość spotykają się w praktyce życia codziennego. Stara Pralnia łączy ludzi różnych pokoleń, środowisk i narodowości – dzieci, dorosłych, seniorów, osoby z niepełnosprawnościami i migrantów. Każdy znajdzie tu swoje miejsce, niezależnie od talentu, doświadczenia czy życiowej sytuacji.
Jak powstała Stara Pralnia
Pomysł zrodził się z potrzeby serca i z ducha encykliki Laudato si’, w której papież Franciszek wzywa do troski o wspólny dom – Ziemię i człowieka. W ramach tworzenia franciszkańskiej Wspólnoty Działania, franciszkanie z Zatorza postanowili przywrócić życie starym, zapomnianym przestrzeniom klasztoru. Tak narodziła się idea, by stworzyć miejsce, gdzie będzie można łączyć ekologię z relacjami międzyludzkimi, sztukę z pomocą społeczną, duchowość z praktyką życia.
W 2023 roku rozpoczął się remont. Wspólnymi siłami – przy wsparciu wolontariuszy, lokalnych darczyńców i funduszy Prowincji św. Franciszka z Asyżu – przekształcono dawne pomieszczenia gospodarcze w przytulną, jasną i pełną życia przestrzeń.
Wraz z nią powstały sąsiednie sale – garncarnia, kuchnia społeczna i szwalnia – tworzące dziś razem sieć warsztatów, które nazwano Kawiarenką Naprawczą.
Miejsce spotkań i twórczości
Stara Pralnia to pracownia wielofunkcyjna. W zależności od dnia i potrzeb wspólnoty staje się:
-
pracownią ceramiczną – z kołem garncarskim, gliną, piecem i półkami pełnymi aniołów, kubków i świeczników;
-
pracownią florystyczną – pachnącą suszonymi kwiatami, gałązkami i ziołami;
-
pracownią krawiecką i rękodzielniczą – pełną kolorowych włóczek, materiałów, szpulek i nici;
-
albo po prostu miejscem spotkania i rozmowy przy stole.
W dni powszednie można tu spotkać niemal każdego – ktoś szyje, maluje, śpiewa, rozmawia albo po prostu siedzi przy herbacie.
W tygodniu odbywają się:
-
warsztaty rękodzieła i recyklingu dla dorosłych,
-
zajęcia plastyczne i ceramiczne dla dzieci z grupy „Kreatywne Marchewki”,
-
warsztaty florystyczne i świąteczne prowadzone przez seniorki z grupy „Senioritki”,
-
zajęcia integracyjne dla osób z niepełnosprawnościami i uchodźców z Ukrainy.
Pracownia jest miejscem otwartym – nie wymaga zapisów ani opłat. Wystarczy przyjść, wziąć udział, posiedzieć, zapytać, podzielić się sobą.
Ekologia w praktyce
W Starej Pralni idea ekologii nie jest teorią, lecz codziennym doświadczeniem.
Uczestnicy uczą się, jak nadawać nowe życie starym przedmiotom – jak z niepotrzebnych tkanin stworzyć piękne lalki „motanki”, z przetopionego wosku – nowe świece, z makulatury – papier czerpany, a z resztek drewna – ramki na zdjęcia.
Każdy przedmiot ma tu swoją historię i drugie życie. To miejscowa szkoła recyklingu i prostoty, gdzie człowiek odkrywa, że w świecie nadmiaru można żyć pięknie, skromnie i twórczo.
Wszystko, co powstaje w pracowni, jest wykonywane ręcznie, z szacunkiem do materiału i natury. Część wytworów trafia na kiermasze parafialne i potańcówki, część – jako dary dla potrzebujących, a część zostaje w klasztorze jako ozdoby lub wyposażenie.
Wspólnota ludzi
Najpiękniejsze w Starej Pralni są jednak nie przedmioty, lecz ludzie.
To przestrzeń, w której spotykają się pokolenia: dzieci z przedszkola, młodzież ze szkoły, seniorki, osoby samotne, uchodźcy, osoby z niepełnosprawnościami, bracia zakonni i wolontariusze.
Każdy wnosi coś od siebie – umiejętność, czas, uśmiech.
Dla wielu uczestników Stara Pralnia stała się miejscem przemiany:
-
dla seniorów – źródłem aktywności, radości i poczucia bycia potrzebnym,
-
dla osób z niepełnosprawnościami – bezpieczną przestrzenią akceptacji,
-
dla młodych – inspiracją do odkrywania pasji i ekologicznej odpowiedzialności,
-
dla uchodźców – pierwszym miejscem prawdziwej integracji i przyjaźni.
Wspólna praca, śmiech, tworzenie i rozmowy przy stole budują relacje, które przeradzają się w coś więcej niż zajęcia – w wspólnotę troski.
Duchowość i sens
W duchu św. Franciszka z Asyżu Stara Pralnia uczy, że piękno rodzi się z prostoty, a tworzenie jest modlitwą rąk.
To przestrzeń, gdzie ekologia ma wymiar duchowy – gdzie człowiek uczy się wdzięczności, współodczuwania i uważności.
Praca z gliną, ziołami czy tkaninami staje się formą medytacji, a spotkanie przy stole – doświadczeniem komunii.
Jak mówią sami uczestnicy: „W Starej Pralni można się zresetować, odpocząć, pomyśleć. To miejsce, w którym nikt nie jest sam.”
To również przestrzeń uzdrowienia – bo obok odnowy rzeczy, dokonuje się tu odnowa ludzi.
Znaczenie dla parafii i miasta
Stara Pralnia stała się jednym z filarów franciszkańskiej Wspólnoty Działania w Olsztynie.
To miejsce rozpoznawalne nie tylko w parafii, ale i w całym mieście.
Media lokalne nazywają ją „pracownią dobra”, a mieszkańcy Zatorza przychodzą tam nie tylko po to, by coś zrobić, ale żeby być razem.
Pracownia współpracuje z innymi inicjatywami franciszkanów – Stolarnią Społeczną, Jadalnią dla Seniorów, Grupą Wsparcia Edukacyjnego i Wspólnotą Effatha.
Wspólnie tworzą one sieć solidarności i ekologii integralnej – model parafii społecznej, w której duch Ewangelii wyraża się w trosce o człowieka i stworzenie.
Stara Pralnia to nie tylko miejsce, ale sposób życia.
Uczy, że świat można naprawiać – nie przez wielkie reformy, lecz przez drobne gesty: wspólne działanie, naprawę, słowo wsparcia, filiżankę herbaty.
To przestrzeń, w której słowa św. Franciszka nabierają realnego kształtu:
„Tam, gdzie jest miłość i mądrość, nie ma lęku ani niewiedzy.”
W dawnej pralni klasztornej dziś naprawdę „czyści się” coś więcej niż ubrania – oczyszcza się serca, relacje i świat wokół.