Szwalnia Społeczna to jedna z inicjatyw franciszkańskiej Wspólnoty Działania przy klasztorze Braci Mniejszych w Olsztynie.
Powstała w 2024 roku w przyziemiu starego klasztoru jako odpowiedź na bardzo konkretne potrzeby mieszkańców Zatorza – ludzi, którzy chcieli uczyć się, dzielić umiejętnościami i dawać drugie życie ubraniom.
To miejsce pracy, nauki i spotkania, w którym naprawianie staje się sposobem na budowanie wspólnoty, a igła z nitką – narzędziem troski o człowieka i o stworzenie.
Jak powstała Szwalnia Społeczna
Pomysł na Szwalnię narodził się w czasie rozwoju franciszkańskiego projektu Laudato si’, który promuje ekologię integralną i kulturę naprawy zamiast wyrzucania.
W parafii, gdzie działa już Stolarnia Społeczna i Stara Pralnia, naturalnym krokiem było stworzenie miejsca poświęconego tkaninom i krawiectwu – pracowni, w której można odzyskiwać stare materiały, uczyć się szycia i pomagać innym.
Remont pomieszczeń w przyziemiu klasztoru rozpoczął się jesienią 2024 roku.
Bracia franciszkanie wraz z wolontariuszami odnowili zniszczone sale: naprawiono tynki, pomalowano ściany, wymieniono posadzkę, a całość wyposażono w stoły, maszyny do szycia i podstawowe narzędzia.
Część prac została sfinansowana z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, a resztę wykonano dzięki ofiarności lokalnych darczyńców i pracy własnej wspólnoty.
Szwalnia została uroczyście otwarta 11 stycznia 2025 roku.
W tym dniu przeniesiono tu zajęcia krawieckie prowadzone wcześniej w Starej Pralni – tworząc miejsce z prawdziwego zdarzenia, przystosowane do nauki, pracy i integracji.
Jak działa Szwalnia
Szwalnia Społeczna to otwarta pracownia, w której każdy może:
-
naprawić własne ubranie lub torbę,
-
nauczyć się podstaw szycia i przeróbek,
-
uszyć coś nowego z materiałów z odzysku,
-
pomóc innym w pracy przy maszynie.
To przestrzeń dla mieszkańców Zatorza, seniorów, osób samotnych, mam wychowujących dzieci, wolontariuszy i wszystkich, którzy chcą twórczo spędzić czas.
Nie ma tu pośpiechu ani rywalizacji – jest czas, rozmowa, pomoc i radość z tego, że coś udało się uratować.
W szwalni obowiązuje prosta zasada:
„Nie wyrzucaj – napraw. Nie kupuj – uszyj. Nie bój się prosić o pomoc.”
Dzięki wspólnej pracy powstają:
-
naprawione ubrania i płaszcze,
-
torby, poszewki, fartuchy, woreczki na warzywa i owoce (zamiast plastikowych toreb),
-
ozdoby i drobiazgi sprzedawane na kiermaszach parafialnych.
Materiały pochodzą głównie z darowizn – przynoszą je parafianie, którzy chcą, by tkaniny zyskały drugie życie. Część z nich pochodzi również z Podzielnika, franciszkańskiego punktu wymiany rzeczy.
Szwalnia jako przestrzeń integracji
To, co czyni Szwalnię wyjątkową, to jej społeczny charakter.
To nie jest komercyjna pracownia – to miejsce wspólnoty i wsparcia.
Spotykają się tu osoby, które często z różnych powodów były na marginesie życia społecznego – samotne seniorki, osoby bez pracy, kobiety po trudnych doświadczeniach.
Przychodzą nie tylko po to, by szyć, ale żeby być razem.
Wspólna praca uczy współodpowiedzialności i cierpliwości, a rozmowy przy stole stają się często terapią.
Wśród uczestników panuje przekonanie, że naprawianie ubrań to tylko pretekst – prawdziwa naprawa dokonuje się w ludziach.
Bracia franciszkanie dbają o to, by miejsce było otwarte i przyjazne: nie ocenia, nie wymaga, nie zamyka.
Każdy może przyjść, usiąść, zapytać o pomoc, wziąć udział w zajęciach albo po prostu wypić herbatę i porozmawiać.
Ekologia integralna w praktyce
Szwalnia Społeczna jest wyrazem franciszkańskiej ekologii w działaniu.
To, co w innych miejscach kończy swój cykl – stare ubranie, zasłona, resztka materiału – tu staje się początkiem czegoś nowego.
Uczestnicy uczą się, że troska o stworzenie zaczyna się od prostych gestów: naprawienia dziury, przyszycia guzika, wykorzystania tego, co już mamy.
W ten sposób duch Laudato si’ staje się rzeczywistością – łączy ekologiczny wymiar z troską o człowieka i o wspólnotę.
Szwalnia jako część Wspólnoty Działania
Szwalnia Społeczna tworzy z innymi inicjatywami – Starą Pralnią, Stolarnią Społeczną, Jadalnią dla Seniorów i Domem Jose – sieć franciszkańskich miejsc, które razem budują nowy model „parafii społecznej”.
To parafia, w której nie tylko modli się i słucha Słowa Bożego, ale też tworzy więzi, dzieli dobrem i uczy odpowiedzialności za świat.
W sprawozdaniach Wspólnoty Działania czytamy:
„Wszystkie opisane pomieszczenia składają się na rozbudowaną funkcjonalnie kawiarenkę naprawczą. Można tu przyjść i we wspólnocie naprawić mebel, ubranie czy spożytkować stare tkaniny nadając im nowe życie. Można też wspólnie spożytkować marnujące się jedzenie.”
Szwalnia jest więc jednym z serc tej „kawiarenki naprawczej” – miejscem, w którym naprawia się nie tylko rzeczy, ale i relacje między ludźmi.
Duchowe znaczenie Szwalni
W duchowości franciszkańskiej szycie, podobnie jak inne rękodzieło, ma wymiar głęboko symboliczny.
Łączy prostotę życia z twórczością, cierpliwość z modlitwą.
Każde przeszycie staje się znakiem troski o drugiego człowieka, o wspólnotę, o świat.
Jak mówią uczestniczki:
„Tu łatamy nie tylko ubrania, ale i dusze.”
Szwalnia Społeczna św. Franciszka to miejsce, gdzie życie odzyskuje ciągłość, a praca rąk staje się modlitwą o odnowienie świata – igła po igle, szew po szwie, człowiek po człowieku.
Kontakt: Anna Piejdak 516 065 308